ANZ: Cán cân thương mại không chịu rủi ro từ việc giá dầu giảm

Trong một báo cáo vừa được công bố, Ngân hàng ANZ cho rằng giá dầu giảm không đem lại rủi ro cho cán cân thương mại của Việt Nam do thị phần của thương mại liên quan đến dầu đã giảm liên tục kể từ năm 2009.

Dẫn chứng cho nhận định của mình, ANZ cho biết, trong năm 2014 Việt Nam xuất khẩu được 9,2 triệu tấn dầu thô, trong khi nhập khẩu 8,4 triệu tấn xăng dầu. Với phần lớn giao dịch dầu ở Việt Nam không được bảo hiểm rủi ro, thương mại liên quan đến dầu đã đạt mức thặng dư nhỏ 95,7 triệu USD.

ANZ lưu ý rằng xuất khẩu dầu thô của Việt Nam đã giảm đáng kể khi nhà máy Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên và duy nhất của Việt Nam, đi vào vận hành năm 2010. Nguồn dầu thô chính của Dung Quất là mỏ Bạch Hổ, chiếm khoảng 40% sản lượng dầu thô của cả nước.

Hơn nữa, do Việt Nam tiếp tục gặt hái những thành quả trên mặt trận sản xuất mới, tổng kim ngạch xuất khẩu đã ít bị phụ thuộc vào xuất khẩu dầu thô. Năm 2014, dầu thô chiếm 5% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, giảm so với mức 10,8% của năm 2009. Tương tự, nhập khẩu xăng dầu hiện chiếm 4,9% trong tổng kim ngạch nhập khẩu, giảm so với mức 8,9% trong năm 2009.

Tiêu thụ dầu sẽ tiếp tục tăng

Việt Nam vừa là nước xuất khẩu dầu thô vừa là nước nhập khẩu xăng dầu. Tuy nhiên, tiêu thụ dầu của Việt Nam đã tăng lên nhanh chóng, vượt cả mức tăng trưởng hàng năm 7,5% trong vòng 20 năm qua.

Mức tiêu thụ dầu của Việt Nam tăng nhanh nhất trong khu vực, vượt qua cả Trung Quốc.

Diễn biến này đã góp phần khiến Việt Nam từ một nước sản xuất dầu trở thành nước tiêu thụ dầu từ năm 2010.

Xét đến sự gia tăng trong sản xuất thiết bị điện tử trong 3 năm qua, ANZ dự đoán mức tiêu thụ dầu sẽ tiếp tục tăng khi tổng nhu cầu năng lượng theo kịp với nhu cầu tăng trưởng sản xuất.

Tác động đến lạm phát

Tác động rõ ràng đầu tiên của việc giảm giá dầu là lạm phát tiếp tục giảm. Năm 2014, mức giá tiêu dùng bình quân chỉ tăng 4,1% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu. Giá dầu liên tục giảm trong kỳ thứ hai khiến mức tăng giá vốn đã yếu của các mặt hàng phi thực phẩm/phi dầu mỏ trong giỏ hàng hóa CPI lại càng yếu đi do nhu cầu trong nước yếu.

Lạm phát có khả năng đạt trung bình 3,0% so với cùng kỳ năm trước, không đạt mục tiêu của chính phủ đề ra là 5,0%, do mức giá dầu mới khiến cho đường lạm phát đi xuống.

ANZ cho rằng thấy giá xăng dầu sẽ tiếp tục giảm trong năm 2015, giảm mạnh nhất trong 13 lần giảm vào năm ngoái.

Xét các mặt hàng CPI liên quan đến dầu, ANZ cho rằng sự suy giảm dồn tích các chỉ số phụ về vận tải và nhà đất & xây dựng (lần lượt là 12,7% và 3,6%) giảm chậm hơn so với mức giảm của giá dầu Brent trong cùng một khung thời gian. Chính sách chủ động quản lý giá bán lẻ xăng dầu, điện, gas của Việt Nam đã giữ biến động giá các mặt hàng này ở mức tương đối thấp.

Theo ANZ, chiều hướng giá xăng ở Việt Nam hiện nay phản ánh đúng hơn chiều hướng giá toàn cầu, dù giá bán lẻ vẫn thấp hơn rất nhiều giá thị trường quốc tế. Thay cho việc trước đây giá xăng dầu được điều chỉnh không có cơ sở rõ ràng bởi một vài doanh nghiệp nhà nước chuyên trách, năm 2009 chính sách định giá mới được đưa ra, đánh dấu sự thay đổi mang tính chất hệ thống. Chính sách định giá này cho phép các công ty phân phối trong nước tăng giá bán xăng dầu nội địa tương ứng nếu giá thế giới tăng dưới 7%. Khi giá thế giới tăng khoảng 7-12%, các công ty trong nước có thể chuyển 60% mức tăng đó sang người tiêu dùng, trong khi chính phủ sẽ chịu phần trăm mức tăng còn lại. Nếu giá thế giới tăng quá 12%, chính phủ sẽ quyết định tỷ lệ tăng tương ứng cho giá trong nước. Khi giá giảm, phải điều chỉnh giá trong nước cho phù hợp. Chính sách này cho thấy giá dầu thế giới thay đổi sẽ dẫn tới giá trong nước thay đổi trong ít nhất 1 tháng.

Thâm hụt ngân sách: Ảnh hưởng không đáng kể

Mặc dù thâm hụt ngân sách tiếp tục được cải thiện, chính sách chuyển giá của nhiều mặt hàng tại Việt Nam đã tiêu tốn của Nhà nước ít nhất 103 nghìn tỷ đồng trong năm 2013 (chiếm 2,9% GDP).

Tuy nhiên, chi phí cho các khoản trợ cấp xã hội đã giảm so với mốc kỷ lục 4,7% GDP vào năm 2008. Trong 4 năm qua chi phí này gần như giữ ở mốc 2,96% GDP. Do trợ giá của Nhà nước không tách khoản hoàn toàn, ANZ cho rằng sự thay đổi nhỏ trong trợ cấp xã hội năm 2014 là do giá dầu giảm.

Theo ANZ, tính đến tháng 9/2014, ước tính chi phí cho trợ cấp xã hội đã giảm nhẹ, chiếm 2,8% GDP.

Dù trợ giá giảm nhẹ, ANZ vẫn cho rằng tổng doanh thu thuế từ xuất khẩu dầu thô cũng đã giảm. Dầu thô là nguồn thu lớn của chính phủ do Nhà nước áp dụng nhiều khoản thuế khác nhau gồm thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu dầu thô, và thuế thu nhập. Các dự án ưu tiên có rủi ro cao đòi hỏi vốn đầu tư lớn thường bị đánh thuế ở mức cao hơn so với các dự án thông thường.

Cần phải tiếp tục đầu tư vào lọc dầu

Theo Báo cáo thống kê về Năng lượng thế giới 2014 của BP, Việt Nam nắm giữ 0,3% trữ lượng dầu được phát hiện của thế giới, khoảng 4,4 tỷ thùng. Tại khu vực châu Á Thái Bình Dương, Việt Nam có tỷ lệ dự trữ so với sản xuất cao nhất ở mức 34,5, cao hơn các nước xuất khẩu dầu truyền thống như Brunei, Indonesia, và Malaysia.

Dự trữ dầu của Việt Nam chủ yếu là dầu thô loại WTI với mật độ 380-402 API tại bảy lưu vực. Lưu vực mỏ Cửu Long, khu vực ước tính có trữ lượng dầu lớn nhất, đã được khai thác hơn 20 năm và hiện đã bắt đầu có dấu hiệu sụt giảm sản lượng.

Trong khi đó, các dự án thăm dò tại 2 lưu vực ngoài khơi nằm ở phía Đông Việt Nam đã bị hoãn do những rủi ro địa chính trị. Cho đến nay, hầu hết các dự án đều có liên quan đến việc khai thác dầu. Còn nhà máy lọc dầu duy nhất trong nước là nhà máy lọc dầu Dung Quất sản xuất khoảng 100.000 thùng/ngày, cung cấp không đủ mức tiêu thụ trung bình hàng ngày là 378.000 thùng.

Tuy có khả năng giá dầu xuống mức mặt bằng thấp mới, ANZ vẫn cho rằng cần phải đầu tư nhiều hơn vào các dự án về sản xuất, phân phối và xuất khẩu. Theo đó, xuất khẩu dầu thô phải giảm để hỗ trợ tiêu thụ trong nước.

Trung Nghĩa – Người Đồng Hành

Bạn nên đọc

Hơn 10 người Hàn Quốc chạy khỏi ôtô bốc cháy tại TP HCM

Sau tai nạn liên hoàn tại quận Thủ Đức, ôtô bốc cháy khiến hơn 10 du …

%d bloggers like this: