Cần hài hòa lợi ích

Công văn số 17728/BTC-CST về khung thuế suất thuế nhập khẩu với mặt hàng xăng dầu vừa được Bộ Tài chính ban hành có thể xem là bước dọn đường cho việc tăng thuế nhập khẩu với mặt hàng này ngay từ đầu năm 2015. Phải chăng đây là hệ lụy từ áp lực của việc dự toán thu ngân sách theo kiểu “Đếm cua trong lỗ”?

Giá xăng dầu giảm 11 lần kể từ đầu năm đến nay

Sau gần 5 năm, kể từ khung thuế suất nhập khẩu xăng dầu (tương ứng với các mức giá xăng dầu cụ thể) tại Công văn số 837/BTC- CST (ngày 19/1/2010) được ban hành, Bộ Tài chính đã vừa thay đổi khung thuế suất này bằng Công văn số 17728/BTC-CST.

Mâu thuẫn lợi ích

Theo Công văn số 17728/BTC-CST ngày 4/12/2014 của Bộ Tài chính về khung thuế nhập khẩu với mặt hàng xăng dầu, nếu mặt hàng dầu thô trên thị trường thế giới xuống dưới 60 USD/thùng, thuế nhập khẩu đối với sản phẩm xăng, dầu hỏa, diezen, madut có thể lên tới mức  40%, tức là ngang với thuế tiêu thụ đặc biệt của khá nhiều mặt hàng nhập khẩu.

Tương ứng, nếu giá dầu thô trên thị trường thế giới trong khoảng từ 60 – 75 USD/thùng, thuế nhập khẩucủa các mặt hàng nhiên liệu nhập khẩu này sẽ dao động trong khoảng từ 30 – 35%. Nếu giá dầu thô trong khoảng từ 75 đến dưới 95 USD/thùng, thuế nhập khẩu sẽ trong khoảng 20 – 25%. Còn nếu giá dầu thô trên 95 USD/thùng, thuế nhập khẩu sẽ không quá từ 15 – 20%.

Công văn này có thể được coi là “dọn đường” cho một thông tư mới điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu sắp  được ban hành? Bởi trên thực tế xu hướng giảm giá dầu trong thời gian tới đang hiện hữu.

Trên thị trường thế giới, giá dầu thô liên tiếp giảm thời gian qua và đã chạm ngưỡng 63 USD một thùng, mức thấp nhất trong 5 năm. Thông tin tiêu cực này đã ảnh hưởng không nhỏ tới các DN sản xuất, kinh doanh xăng dầu trong nước. Dự báo, trong 1 năm tới, giá dầu thô dao động ở mức 76 USD/thùng.

Theo chuyên gia Ngô Trí Long, mức giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới hiện tại so với đầu năm giảm rất mạnh, tới 20%. Song tại VN dù đã giảm 9 lần nhưng mới chỉ giảm khoảng 10% –  chưa bằng một nửa so với mức giảm của thế giới. VN nhập khẩu khoảng 70% xăng dầu thế giới nên giá trong nước phải sát với giá thế giới nhưng “nhịp điệu” giảm giá xăng trong nước đã không tương xứng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Trên thực tế, việc giảm giá xăng dầu trong thời gian vừa qua đã tác động tích cực đến đời sống của người dân và hoạt động của các DN, trong đó đặc biệt là các DN vận tải và ngư dân. Với việc giảm giá xăng giảm lần thứ 9 liên tiếp, lần đầu tiên sau 10 năm, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Hà Nội lại giảm vào tháng 11. Tính từ đầu năm, CPI của Hà Nội đã tăng 1,79%, mức thấp nhất trong vòng 10 năm qua. Chỉ số giá nhóm giao thông giảm mạnh 2,93% so với tháng trước.

Ở chiều ngược lại, không chỉ những DN khai thác dầu mà cả những đơn vị cung ứng cũng sẽ bị tác động.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (NMLDDQ) có công suất thiết kế 6,5 triệu tấn dầu thô/năm (tương đương 5,92 triệu tấn dầu tinh (sản phẩm sau hoá dầu)/năm). Theo tính toán của tỉnh Quảng Ngãi, năm 2015, với sản lượng 6,2 triệu tấn tiêu thụ, dự kiến giá mua dầu thô là 110 USD/thùng và giá bán bình quân là 24,4 triệu đồng/tấn, thu ngân sách của NMLDDQ có thể đạt 26.600 tỷ đồng, tăng 15,4% so với năm 2014. Trong số này, thuế VAT là 10.700 tỷ đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt là 5.900 tỷ đồng và khoản thu điều tiết là 10.000 tỷ đồng. Thậm chí, Bộ Tài chính mong đợi sẽ thu được 28.600 tỷ đồng từ NMLDDQ, cao hơn tính toán của địa phương khoảng 2.000 tỷ đồng. Và trong bối cảnh xu hướng giá dầu tiếp tục giảm sâu dưới mức tính toán trước đó thì đây có thể coi là nhiệm vụ bất khả thi.

Phương án được tỉnh Quảng Ngãi đề xuất để đảm bảo con số thu 28.600 tỷ đồng là nâng thuế suất thuế nhập khẩu xăng dầu hiện nay hoặc NMLDDQ phải hoạt động với công suất 6,62 triệu tấn trong năm 2015.

Đã có ý kiến chuyên gia đề xuất tranh thủ dầu thấp thì VN nên tăng mua để tích trữ. Tuy nhiên, hệ thống kho dự trữ, quy định dự trữ và ngoại tệ dự trữ của VN chưa đủ phục vụ yêu cầu này.

Giải pháp tăng thuế  cần được cân nhắc kỹ về liều lượng để đảm bảo nguồn thu ngân sách – lợi ích DN – quyền lợi người dân.

Sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn thu từ xăng dầu cũng như lên dự toánthu theo kiểu “Đếm cua trong lỗ” đang tạo ra áp lực không nhỏ, vì vậy, tăng thuế trở thành giải pháp bù hụt thu duy nhất được Bộ Tài chính lựa chọn ?

Áp lực bội chi

Trước đó, Bộ trưởng – Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Nên cho biết: Nếu giá dầu giảm một USD, ngân sách sẽ hụt khoảng 1.000 tỷ đồng. Nếu giá giảm về 85 USD thì thu ngân sách hụt khoảng 20.000 tỷ đồng. Và đến nay, khi giá dầu đã giảm về dưới 65 USD một thùng, tình hình không khỏi lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh Thủ tướng cho biết bội chi ngân sách Nhà nước năm tới phải giảm về 5% GDP, từ mức 5,3% GDP năm 2014.

Vì vậy có thể hiểu động thái thay đổi khung thuế nhập khẩu xăng dầu tại Công văn 17728/BTC-CST với các mức thuế suất cao hơn tại Công văn số 837/BTC-CST là một bước đi bắt buộc để đảm bảo nguồn thu ngân sách.

Phương án tăng thuế có lẽ là phương án đơn giản nhất. Tuy nhiên mức tăng như thế nào tỷ lệ và lộ trình ra sao rất cần được xem xét một cách kỹ lưỡng giữa việc đảm bảo nguồn thu và tạo động lực cho  tăng trưởng. Ông Glenn B.Maguire – kinh tế trưởng của Ngân hàng ANZ khu vực Nam Á, ASEAN và Thái Bình Dương nhận định giá dầu giảm sẽ khiến lạm phát của VN giảm 2,6% và tăng trưởng GDP giảm 0,1%.

Về bản chất giá xăng dầu giảm là giảm áp lực về lạm phát cho Nhà nước. Các DN sản xuất giảm bớt gánh nặng chi phí đầu vào. Giá xăng dầu giảm cũng bao hàm nhiều sản phẩm chủ lực có gốc từ dầu mỏ như phân bón, chất dẻo, hạt nhựa, sợi tổng hợp… giảm theo. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng lại chưa đưa ra được tính toán mức giảm này có số liệu cụ thể là bao nhiêu.

Một số chuyên gia cho rằng trong khi chưa tính toán tác động có lợi của giá xăng dầu giảm, mà đã lập tức xây dựng phương án tăng thuế nhập khẩu, sự vội vàng của Bộ Tài chính đã trở nên quá thực dụng. Và phần nào, cách làm này tạo ra sự đối lập giữa quyền lợi Nhà nước và quyền lợi người dân và DN.

Nuôi dưỡng nguồn thu quan trọng hơn việc ấn định nguồn thu một cách áp đặt. Vì vậy, kết hợp điều hành có hiệu quả về các giải pháp công cụ tài chính, thuế, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, DN và người tiêu dùng trong nước là một bài toán khó và tăng thuế chỉ là một trong những giải pháp cần được cân nhắc kỹ về liều lượng để đảm bảo nguồn thu ngân sách – lợi ích DN – quyền lợi người dân.

Căn cứ để quản lý hiệu quả

 Ông Nguyễn Anh Tuấn – Cục trưởng Cục quản lý giá, Bộ Tài chính:

9 tháng đầu năm 2014, sản lượng dầu thanh toán mới đạt 11,28 triệu tấn, chỉ bằng 78,8% kế hoạch năm, nhưng đóng góp vào ngân sách tới 93,6% dự toán nhờ giá dầu thô thanh toán bình quân trong 9 tháng đầu năm đạt 112,4 USD/thùng, tăng 14,4 USD/thùng so với giá xây dựng dự toán (98 USD/thùng). Như vậy, nếu giá xăng dầu giảm, thì ngay lập tức thu ngân sách sẽ giảm. Đó là chưa tính, nhiều khoản thuế, phí, lệ phí khác liên quan đến xăng dầu cũng bị giảm theo nếu giá xăng dầu giảm. Do vậy, tăng thuế nhập khẩu đối với xăng dầu lên 40% với kỳ vọng sẽ bù nguồn thu ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, dù có khung thuế suất mới theo văn bản số 17728/BTC-CST, nhưng thuế nhập khẩu xăng dầu sẽ chưa thể tăng ngay trong những ngày cuối năm 2014, bởi tại Công văn số 11878/BTC-CST (ngày 22/8/2014) công bố các mức thuế nhập khẩu xăng dầu cụ thể, do đó các mức thuế này vẫn sẽ được áp dụng đến hết năm 2014. Song song với tăng mức thuế nhập khẩu, các DN nhập khẩu xăng dầu cũng phải tăng thêm mức trích Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đối với mặt hàng này 100 đồng/lít để tạo nguồn cho xử lý bình ổn giá trong thời gian tới.

Các mức thuế suất thuế nhập khẩu được điều chỉnh tại văn bản này sẽ là một trong những căn cứ, cơ sở để Bộ Tài chính xem xét, ban hành Thông tư hướng dẫn về mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi cụ thể đối với các mặt hàng xăng dầu, đồng thời sẽ là một trong những căn cứ để các DN đầu mối kinh doanh xăng dầu chủ động xây dựng kế hoạch, phương án kinh doanh.  Đồng thời, đây cũng là căn cứ để thực hiện công tác quản lý giá xăng dầu vào năm 2015 được hiệu quả hơn.

Quyết định vội vàng

TS Vũ Đình Ánh – Chuyên gia kinh tế:

Tính ra, đến thời điểm này, giá xăng dầu trong nước chỉ giảm được một nửa tức khoảng trên 10% so với mức giảm 20% của thế giới. Đó là chưa kể việc giảm giá xăng, dầu ở trong nước thường có một độ trễ nhất định và người tiêu dùng buộc phải chấp nhận điều đó. Nguyên nhân của vấn đề này là do nền kinh tế không theo cơ chế thị trường nên bản thân thị trường vận tải không có tính cạnh tranh nên có thể có yếu tố cấu kết, bắt tay để giữ giá trục lợi. Thế giới khi giảm giá xăng dầu lập tức các chi phí khác sẽ giảm ngay. Điều này cũng có thể xảy ra ở VN nếu có những yếu tố vận tải mới xâm nhập phá vỡ thế độc quyền. Tuy nhiên, chờ đợi điều này là rất khó và cần thời gian rất dài. Xét về mặt trước mắt có thể thấy, người tiêu dùng có thể được lợi một chút, được mua xăng giá rẻ hơn, túi tiền tiết kiệm hơn, nền kinh tế có thể dành được một phần chi phí đưa vào tiêu dùng chứ không phải để mua xăng. Ở góc độ này, có thể nói người tiêu dùng đang được lợi. Nhưng nhìn rộng ra, giá xăng dầu giảm nhưng chi phí sản xuất không giảm, hàng hóa không giảm tức là sản xuất kém, không có khả năng kích thích nền kinh tế phát triển, chưa tạo ra sức lan tỏa với nền kinh tế. Nghĩa là nền kinh tế đang gặp phải bất lợi.

Thừa nhận, quyết định tăng thuế nhập khẩu đối với xăng dầu của Bộ Tài chính là nhằm mục đích thu về nguồn ngân sách cơ bản cho nhà nước. Thế nhưng, với quan điểm của tôi thì đây dường như là một quyết định khá vội vàng và khó mang tính bền vững bởi cái cốt lõi trong điều hành giá xăng dầu lại nằm ở việc tạo ra sự minh bạch trong thị trường nghĩa là phải phá được thế độc quyền. Đó là chưa kể tới việc, mức tăng như thế nào là phù hợp và lộ trình ra sao cũng rất cần được xem xét một cách kỹ lưỡng để đảm bảo nguồn thu và tạo động lực cho tăng trưởng. Trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới liên tục biến động, người tiêu dùng trong nước vẫn chưa quen với việc điều chỉnh tăng-giảm, công tác điều hành xăng dầu cần thiết phải đảm bảo ổn định được trong một khoảng thời gian nhất định, tránh giật cục, gây “sốc”.

Phan Nam

DĐ D N source

Mọi thông tin hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến Tin Tức, Thị Trường, Thương Hiệu, Doanh Nghiệp … xin gửi về địa chỉ email: info@saigontiepthi.vn; Đường dây nóng: 01 247.000.247.

dang-ky-giay-phep-website

Thành Lập Công Ty

Bạn nên đọc

Giá vàng ‘bất động’ trong Lễ Tạ ơn  

Giá vàng trong nước hôm nay (24/11) đã chững lại đà tăng của 2 ngày …

%d bloggers like this: