Tranh chấp đầu tư: Sao chẳng muốn nhờ tòa?

Một cách phổ biến để xử lý các tranh chấp đầu tư ở nhiều nước trên thế giới là thông qua trọng tài kinh tế. Tuy nhiên, theo EuroCham, ở Việt Nam, đây là việc làm khó khăn và đầy rủi ro.


Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nước ngoài, ngày càng coi hoạt động trọng tài ở Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (Vietnam International Arbitration Centre – VIAC) như là một phương thức linh hoạt và hiệu quả để giải quyết các tranh chấp thay vì khiếu kiện tại tòa án. Song sử dụng được phương thức này còn… mệt!

Trọng tài cũng… yếu!

Sự “vô tư” can thiệp của tòa án Việt Nam trong nhiều trường hợp dẫn đến việc chấm dứt quá trình trọng tài trước khi phán quyết được ban hành, hoặc bỏ qua phán quyết đã được một tòa án VIAC ban hành, đại diện EuroCham nhận xét tại Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015.

Trong khi đó, trọng tài quốc tế thường được các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam lựa chọn khi gặp những tranh chấp đối với các hợp đồng giá trị lớn. Phán quyết của trọng tài quốc tế thường có hiệu lực tại phần lớn các khu vực tài phán trên thế giới theo Công ước New York năm 1958 về công nhận và thi hành các phán quyết của trọng tài nước ngoài (New York Convention of 1958 on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards – NYC). Mặc dù vậy, ở Việt Nam, nhất là trong trường hợp liên quan đến các hợp đồng giá trị lớn trong lĩnh vực hàng hóa (sợi bông, cà phê, gạo, trà…), sự thể không đơn giản như vậy. Đơn cử, theo các điều khoản của NYC, nếu bên phải thi hành phán quyết phản đối việc thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài thì họ cần đưa ra những bằng chứng để chứng minh cho sự phản đối của họ. Thế nhưng gánh nặng về bằng chứng lại được các tòa án Việt Nam quy định cho bên được thi hành phán quyết. Điều này nghĩa là bên được thi hành phán quyết lại bị yêu cầu chứng minh sự phản đối của bên phải thi hành phán quyết là không hợp pháp và không thể áp dụng được; gây tốn kém thời gian và chi phí cho bên được thi hành phán quyết.

Bên cạnh đó, trong khi NYC đưa ra những cơ sở “rất hạn chế và mang tính đặc biệt khi bác bỏ một đơn xin công nhận và thi hành phán quyết”, thì trong nhiều trường hợp, các tòa án Việt Nam thường ban hành quyết định bác bỏ đơn xin công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài dựa trên những cơ sở thiếu thống nhất với điều khoản của NYC.

Trên phạm vi toàn quốc, số tiền phải thu từ các vụ án đã có quyết định thi hành chỉ chiếm khoảng 43% tổng số tiền phải thi hành

 “EuroCham khuyến nghị Việt Nam theo sát các thực tiễn quốc tế liên quan đến vấn đề này. Việc tự động tham chiếu Tòa phúc thẩm trong mọi trường hợp khi đơn bị Tòa sơ thẩm bác bỏ có thể là một giải pháp khác để cải thiện tình trạng này”, đại diện EuroCham thẳng thắn kiến nghị.

Thậm chí cả khác từ nguyên tắc…

PGS, TS Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Kinh tế – Dân sự, Bộ Tư pháp cho biết, trong số những nguyên tắc xây dựng pháp luật hiện đại, có một nguyên tắc quan trọng là bảo đảm pháp luật kinh tế không chỉ phải phù hợp với thực tiễn Việt Nam, mà còn phải đảm bảo sự tương thích với pháp luật của các nước trên thế giới, vì đây là điều kiện quan trọng để thúc đẩy chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Lấy ví dụ từ Bộ luật Dân sự (hiện đang được sửa đổi, bổ sung toàn diện), ông Huệ nói: “Năm 1995 Quốc hội ban hành Bộ luật Dân sự đầu tiên của Nhà nước ta với 838 điều. Sau 10 năm, Quốc hội ban hành Bộ luật Dân sự mới thay thế toàn bộ Bộ luật Dân sự 1995 với 777 điều, và nay, sau 10 năm (tức 2015) lại chuẩn bị ban hành một Bộ luật Dân sự mới thay thế cho Bộ luật Dân sự 2005. Cách thức xây dựng pháp luật kiểu này không chỉ gây tốn kém thời gian, tiền bạc mà còn tạo ra không ít khó khăn trong việc theo dõi và thi hành Bộ luật Dân sự – không chỉ đối với các tổ chức, cá nhân liên quan, mà còn cả đối với các cơ quan nhà nước”.

Cần mạnh dạn chấm dứt phương pháp hoàn thiện pháp luật kiểu này, và thay thế nó bằng phương pháp ban hành các luật nhằm bổ sung mà không hoàn toàn thay thế các đạo luật ban hành trước đó. Theo phương pháp này thì bộ luật (ví dụ Bộ luật Dân sự) vẫn tồn tại và nó được sửa đổi, bổ sung bằng các đạo luật do Quốc hội ban hành sau này – ông Huệ nêu quan điểm.

Tất nhiên, còn nhiều nhược điểm khác cần khắc phục chứ không chỉ cần “giống với thông lệ quốc tế” (vả lại điều này trong một số trường hợp cũng là không thể). Chẳng hạn, nhiều đạo luật cần phải có nhiều văn bản dưới luật để hướng dẫn, nhưng những văn bản này rất chậm được ban hành. Ví dụ như, Luật Đất đai 2013 đã có hiệu lực từ 1/7/ 2014, nhưng cho đến năm nay Chính phủ vẫn còn “nợ” ít nhất hai nghị định, đó là: Nghị định quy định bổ sung một số nội dung về thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Nghị định quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực đất đai.

Đó là chưa kể pháp luật kinh tế Việt Nam cũng chưa đảm bảo tính đồng bộ; phù hợp với thực tế. Vốn pháp định đối với một ngành nghề nhiều khi được xác định một cách tùy tiện, cao thấp rất khác nhau, nhưng lý lẽ để đưa ra định mức lại chưa thuyết phục, dẫn đến việc không nhận được sự đồng tình của các doanh nhân…

Hiệu lực thi hành án thấp

* Tại Việt Nam, trung bình mất khoảng 400 ngày để giải quyết một tranh chấp hợp đồng thương mại với chi phí khoảng 29% tổng giá trị hợp đồng.

* Số lượng án dân sự tồn đọng tại Việt Nam là đáng báo động. Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, đến tháng 7/2013 có 656.111 việc phải thi hành, trong đó  356.701 việc có đủ điều kiện thi hành, chiếm 68,51%. Trên phạm vi toàn quốc, số tiền phải thu từ các vụ án đã có quyết định thi hành chỉ chiếm khoảng 43% tổng số tiền phải thi hành. Tình trạng cũng tương tự ở các địa phương. Ở Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hải Dương, Thái Nguyên hay TP.HCM… tỷ lệ thi hành án thành công chỉ chiếm 30-40%.

Cẩm Hà

Mọi thông tin hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến Tin Tức, Thị Trường, Thương Hiệu, Doanh Nghiệp … xin gửi về địa chỉ email: info@saigontiepthi.vn; Đường dây nóng: 01 247.000.247.

dang-ky-giay-phep-website

Thành Lập Công Ty

Bạn nên đọc

Ký gởi, cho thuê xe ôtô du lịch tự lái, cho công ty thuê xe tháng …

Công ty TNHH Siêu Thị Ô Tô Giám đốc Điều Hành: Pham.Giang Mobile : 0918-61-8839 …

%d bloggers like this: